Wielka Księga Demonów Polskich

Autor: Barbara i Adam Podgórscy

wydawnictwo: Kos 09/2005

liczba stron: 559

wymiary: 180x245mm

okładka: twarda

ISBN: 83-89375-40-0

WIELKĄ KSIĘGĘ DEMONÓW POLSKICH

ilustrujemy bogatym, liczącym u ponad 200 pozycji, wyborem ilustracji i rycin. Ponieważ autentycznych wytworów rodzimej twórczości nie ostało się zbyt wiele, w niezbędnych wypadkach posługujemy się pracami zagranicznych autorów, jeśli przedstawione w nich istoty demoniczne wykazują cechy zbieżne z wyobrażeniami Polaków.

Pragniemy złożyć serdeczne podziękowania

Panu Doktorowi Leonardowi Pełce, z którego dorobku naukowego obficie
korzystaliśmy, za dokonanie recenzji WIELKIEJ KSIĘGI DEMONÓW POLSKICH
oraz za udzielenie nam cennych porad, podpowiedzi i sugestii poprawek.
Barbara i Adam Podgórscy

Recenzja wydawnicza
pracy Barbary i Adama Podgórskich
pt. „Wielka księga demonów polskich"

Recenzowaną pracę Barbary i Adama Podgórskich usytuować należy w rzędzie ukazujących się, poczynając od lat sześćdziesiątych, zagranicznych (zwłaszcza rosyjskich, ukraińskich, słowackich i serbskich) wydawnictw słownikowych poświęconych rejestracji różnorodnych wątków ludowych wierzeń mitologicznych, czyli tzw. ludowej mitologii niższej z poszczególnych rejonów Słowiańszczyzny. W Polsce dany charakter posiada monumentalny Słownik stereotypów i symboli ludowych opracowany w Instytucie Filologii Polskiej UMCS w Lublinie pod red. Jerzego Bartnickiego i Stanisławy Niebrzegowskiej. W planowanych ośmiu tomach owego Słownika zawarta ma zostać rekonstrukcja tradycyjnego światopoglądu ludowego opartego na zebranej faktografii etnograficznej. Dotychczas światło dzienne ujrzał dwuczęściowy pierwszy tom (cz. I -1996, cz. II - 1998) pt. Kosmos. W takim też kontekście sytuować należy recenzowaną pracę.

Jak wynika z przedstawionego wstępu (Wprowadzenie w świat polskiej demonologii ludowej), jest to praca o charakterze etnograficzno-historycznym, napisana na podstawie bogatej dokumentacji źródłowej i ukierunkowana głównie na czas przeszły. Jednakże nie sposób było jej autorom, co jest zresztą w pełni zasadne, całkowicie ustrzec się od dokonywania równocześnie chociażby częściowej konkretyzacji współczesnej prezentowanych zjawisk wierzeniowych. Autorzy słusznie wskazują na starosłowiański rodowód większości wątków polskich wierzeń demonicznych, zauważając jednocześnie, iż w toku zachodzących procesów chrystianizacyjnych w łonie kultury ludowej miało miejsce ukształtowanie się zjawiska tzw. dwuwiary. Jej konkretne przejawy stanowią wyobrażenia demonów symbolizujących swoiste powiązanie wątków starosłowiańskich z chrześcijańskimi, czyli będących wyrazem szczególnej formy ludowego synkretyzmu kultowego (np. ludowa a chrześcijańska wizja diabła itp.).

Pragnę stwierdzić, iż zaprezentowane w pracy hasła stanowią rezultat żmudnych i trudnych poszukiwań w literaturze historycznej przedmiotu. W moim przekonaniu autorzy wydobyli na światło dzienne całą możliwą do odtworzenia panoramę wyobrażeń demonologicznych posiadających tak rodzimy rodowód, jak również stanowiących efekt zapożyczeń z kręgu kultur ludów ościennych (zwłaszcza wschodniosłowiańskich, germańskich, bałtopruskich czy ugrofińskich).
Uważam, że praca Barbary i Adama Podgórskich stanowi publikację pionierską, albowiem jawi się jako pierwszy tak obszerny polskojęzyczny leksykon naszej rodzimej ludowej mitologii niższej.

Dr LeonardJ.. Pełka
Warszawa, 29 września 2004 roku